Chúng tôi gặp rất nhiều phụ huynh kể về cùng một chuyện. Con ngồi học chưa đầy một tiếng đã rũ người xuống bàn, cổ rướn về phía trước. Nghe có vẻ nhỏ, nhưng đó là tín hiệu cho thấy cơ thể con đang chịu áp lực. Khi tìm một ghế họp cao cấp hay ghế học chất lượng cho con, nhiều gia đình thường hỏi: liệu có đáng bỏ thêm chi phí không? Theo kinh nghiệm của đội ngũ bên mình, một chiếc ghế phù hợp là khoản đầu tư cho sức khỏe và sự tập trung. Chọn đúng, con sẽ ngồi lâu hơn mà không cần gồng mình.
Vì sao con ngồi một lúc đã gù lưng, mỏi cổ?
Hiện nay học sinh và sinh viên thường ngồi bốn đến sáu giờ mỗi ngày. Có lúc ngồi bên bàn học, có lúc ngồi trước laptop hay điện thoại. Thời gian ngồi kéo dài khiến cột sống phải gánh tải liên tục. Phần lưng dưới là nơi chịu nhiều nhất.
Hậu quả thường gặp là đau vai gáy và gù lưng. Sau vài giờ học liên tục, con còn dễ lơ đãng hơn. Cơ thể mỏi thì đầu óc cũng khó giữ nhịp. Đến lúc đó, con chỉ muốn đứng dậy đi lại, không còn muốn đọc tiếp trang sách.
Tư thế ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung. Khi lưng và cổ thoải mái, não bộ ít bị phân tâm bởi cảm giác khó chịu. Vì vậy, chọn đúng ghế không chỉ là chuyện sức khỏe. Đó cũng là chuyện học hành.
Tư thế ngồi đúng bắt đầu từ đâu?
Trước khi bàn đến ghế, cần hiểu tư thế đúng trông như thế nào. Cơ thể cần được nâng đỡ ở vài điểm nhất định để không phải gồng suốt buổi học. Khi các điểm này được tựa đúng, con sẽ không còn cảm giác phải cố ngồi thẳng.
Lưng nên tựa vào thành ghế, giữ đường cong tự nhiên ở phần thắt lưng. Đường cong này không cần ép thẳng tuyệt đối. Nếu lưng khòm xuống, đĩa đệm sẽ chịu thêm lực. Đó là lý do nhiều bạn học sinh bị đau lưng dưới dù không chơi thể thao nặng.
Khuỷu tay gập khoảng 90 độ khi đặt trên bàn. Màn hình nên nằm ngang tầm mắt để con không phải cúi cổ. Chúng tôi thấy nhiều bạn trẻ cúi đầu xem máy tính cả buổi tối, và đó chính là nguyên nhân phổ biến của cơn đau gáy. Chỉ cần nâng màn hình lên một chút, cả người đã nhẹ đi rõ rệt.
Hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, đầu gối vuông góc hoặc hơi thấp hơn hông. Nếu chân treo lơ lửng, đùi sẽ bị ép vào mép ghế và gây tê. Lâu dần, tình trạng này ảnh hưởng đến tuần hoàn máu ở chân.
Chọn ghế học: những tiêu chí cần kiểm tra
Khi đi mua, đừng chỉ nhìn màu sắc hay kiểu dáng. Có bốn điểm cần kiểm tra kỹ trước khi quyết định.
Điểm đầu tiên là độ cao. Ghế phải điều chỉnh được để chân chạm sàn và đùi song song với mặt sàn. Ghế cố định thường không vừa với mọi lứa tuổi, nên khả năng chỉnh độ cao rất quan trọng, nhất là khi con đang lớn nhanh.
Điểm thứ hai là tựa lưng. Phần đỡ thắt lưng cần đủ chắc nhưng không quá cứng. Một chiếc ghế quá mềm sẽ khiến người ngồi lún xuống và lưng bị uốn cong. Hãy thử tựa lưng vài phút để cảm nhận xem phần đỡ có ôm đúng vị trí không.
Điểm thứ ba là đệm ngồi. Đệm cần đủ dày và có độ đàn hồi vừa phải. Đệm quá mỏng thường làm tê mông sau khoảng một giờ ngồi. Chúng tôi khuyên phụ huynh cho con ngồi thử ít nhất mười đến mười lăm phút rồi mới quyết định.
Điểm cuối cùng là bánh xe và khung. Bánh êm giúp con di chuyển nhẹ nhàng, không kéo lê gây tiếng ồn. Khung phải chắc để an toàn khi con xoay người hoặc đứng dậy đột ngột.
Ghế học, ghế văn phòng hay ghế xoay chân thường?
Ba loại ghế này hay bị nhầm lẫn. Mỗi loại có thế mạnh riêng, và không loại nào tốt nhất cho mọi trường hợp.
Ghế học thường nhỏ gọn, vừa góc học tập trong phòng ngủ và dễ tìm mua. Tuy vậy, phần tựa thắt lưng của nhiều mẫu khá đơn giản, nên cần kiểm tra kỹ khả năng chỉnh độ cao.
Ghế văn phòng có tựa lưng cao, điều chỉnh được nhiều chi tiết và hỗ trợ ngồi lâu tốt hơn. Nhược điểm là thường to và nặng. Với bạn học sinh vóc dáng nhỏ, chọn sai size có thể khiến chân không chạm sàn.
Ghế xoay chân thường linh hoạt khi con cần chuyển qua lại giữa sách vở và máy tính. Nếu không có tay tựa, cổ tay sẽ chịu áp lực khi gõ máy nhiều.
Với học sinh cấp hai, cấp ba, ghế học nhỏ thường đủ dùng nếu chỉnh được độ cao. Sinh viên làm đồ án hay gõ máy nhiều thì nên cân nhắc ghế văn phòng hoặc ghế có tay tựa. Nếu bạn cần trang bị cho khu tự học chung hay phòng họp nhóm của trung tâm, có thể tham khảo thêm ghế họp chân xoay cao cấp để so sánh với nhu cầu thực tế.
Đổi ghế có khiến con học tốt hơn không?
Câu trả lời phụ thuộc vào việc con có được hướng dẫn cách ngồi hay không. Một chiếc ghế đắt tiền không tự động sửa tư thế nếu con vẫn rũ người xuống bàn.
Đội ngũ bên mình từng theo dõi một nhóm học sinh trong khoảng hai tuần. Các bạn được chỉnh ghế đúng độ cao và được nhắc điều chỉnh lại màn hình. Sau hai tuần, nhiều bạn cho biết thời gian mỏi giảm rõ rệt, số lần phải đứng dậy vì khó chịu cũng ít đi. Đây chỉ là nhóm nhỏ, nên bạn nên tự quan sát ở nhà để có kết luận riêng.
Gợi ý là hãy theo dõi con trong hai đến ba tuần. Ghi lại thời điểm con bắt đầu mỏi, số lần đứng dậy và mức độ tập trung. Những ghi chép đơn giản này sẽ cho bạn biết ghế có thực sự hợp hay chưa.
Nên kết hợp nghỉ năm phút sau mỗi bốn mươi lăm đến năm mươi phút học. Trong lúc nghỉ, con có thể xoay cổ nhẹ nhàng và vươn vai. Vận động ngắn như vậy giúp máu lưu thông tốt hơn.
Những thói quen ngồi học dễ gây gù lưng
Có vài thói quen chúng tôi thấy lặp đi lặp lại ở nhiều gia đình. Nhận ra sớm sẽ đỡ phải sửa về sau. Thói quen đầu tiên là ngồi ghế quá cao hoặc quá thấp so với bàn, khiến vai nhô lên hoặc người phải rướn xuống. Thói quen thứ hai là đặt sách và laptop lệch một bên, làm cổ và vai nghiêng liên tục về một hướng.
Học trên giường là thói quen chúng tôi khuyên hạn chế nhất. Giường mềm không đỡ được cột sống, nên dù lúc đầu con thấy dễ chịu, sau một lúc lưng vẫn sẽ mỏi. Nếu không gian nhà hạn chế, hãy ưu tiên một góc bàn ghế riêng dù nhỏ.
Thiết lập góc học tập tại nhà để giữ sự tập trung
Ghế tốt cũng cần một góc học phù hợp. Ánh sáng là điều bị bỏ qua nhiều nhất. Nếu ánh sáng chiếu thẳng vào màn hình, mắt con phải căng ra để nhìn, và đó là nguyên nhân khiến con nhanh mệt hơn dự kiến.
Nên đặt đèn bàn bên trái hoặc phía trước, tránh chói trên màn hình. Ánh sáng tự nhiên từ cửa sổ cũng nên đặt ở bên không đối diện màn hình để tránh phản quang. Bàn học cần đủ rộng để đặt sách vở, máy tính và đồ dùng, còn những thứ con dùng thường xuyên nên nằm trong tầm tay.
Điện thoại nên để xa hoặc đặt chế độ không làm phiền trong khung giờ học. Khung giờ rõ ràng cũng giúp con có nhịp làm việc đều. Khi biết lúc nào học, lúc nào nghỉ, con ít bị cuốn vào việc lướt máy.
Gợi ý cho phụ huynh khi chọn ghế học
Trước khi mua, hãy đo chiều cao của con. Sau đó cho con thử ngồi thực tế ít nhất mười đến mười lăm phút. Đừng chỉ nhìn con ngồi vài giây rồi quyết định, vì cảm giác thoải mái chỉ thật sự lộ ra sau một khoảng thời gian.
Nên ưu tiên sản phẩm có bảo hành rõ ràng và có tư vấn điều chỉnh độ cao. Khi con lớn lên, ghế cần được chỉnh lại, và có người hỗ trợ thì tiện hơn nhiều.
Khi hỏi đơn vị cung cấp, hãy hỏi kỹ về chất liệu, khung chịu tải và các lựa chọn phù hợp với độ tuổi.
Nếu bạn đang cân nhắc lộ trình học tập lâu dài, có thể xem thêm bài tuyển sinh giáo dục để hiểu rõ hơn về môi trường học và định hướng phù hợp cho con. Với những gia đình đang tính đến du học, bạn cũng nên đọc du học Nhật Bản khác gì phương Tây để có cái nhìn tổng quan trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh nên ngồi học bao lâu thì cần đứng dậy nghỉ?
Nên nghỉ khoảng năm phút sau mỗi bốn mươi lăm đến năm mươi phút học. Trong lúc nghỉ, con nên đứng lên, đi lại và vận động nhẹ cổ, vai để cơ thể được thư giãn.
Ghế văn phòng có phù hợp cho học sinh cấp hai, cấp ba không?
Có thể phù hợp nếu ghế chỉnh được độ cao và kích thước vừa với con. Ghế quá lớn hoặc quá cao sẽ khiến chân con không chạm sàn, nên cần thử trước khi mua.
Nên chọn ghế có tay tựa hay không có tay tựa?
Nếu con thường xuyên gõ máy hoặc viết lâu, ghế có tay tựa giúp giảm áp lực cho vai và cổ tay. Nếu con chủ yếu đọc sách và ghi chép ngắn, ghế không tay tựa vẫn đủ dùng.
Làm sao biết ghế đã điều chỉnh đúng chiều cao?
Khi ngồi, chân nên chạm sàn, đùi song song với mặt sàn và khuỷu tay gập khoảng 90 độ trên bàn. Nếu thiếu một trong những điều này, bạn nên chỉnh lại ghế.
Ghế học chống gù có thay thế được việc vận động không?
Không thể thay thế hoàn toàn. Ghế giúp giảm áp lực khi ngồi, nhưng cơ thể vẫn cần vận động để khỏe mạnh. Kết hợp ghế đúng với thói quen nghỉ giải lao và giãn cơ là cách hiệu quả nhất.
